|
Canlılar dünyasında en hızlı koşan, en iyi yüzen veya en uzağa uçan hayvanlar
omurgalılardır. Bu hayvanların tüm bu becerilerinin altında yatan ana
sebep kemik gibi sert maddelerden inşa edilmiş şekil değiştirmeyen iskeletlere
sahip olmalarıdır. Bu kemikler kasların kasılmasına büyük destek verir.
Kas kasılmaları daha sonra hareketli eklemler aracılığıyla kesintisiz,
düzenli hareketlere çevrilir.
Omurgasız hayvanlar ise, kemiksiz yapıları nedeniyle omurgalılara göre
çok daha yavaş hareket eder.
Mürekkepbalıkları
da, her ne kadar "balık" ismini taşısalar da, omurgasız canlılardır,
vücutlarında kemik bulunmaz. Ancak çok ilginç bir sistem sayesinde oldukça
üstün bir hareket yeteneğine sahiptir. Yumuşak dokulardan oluşan vücutları
kalınca bir deri tabakası ile kaplanmıştır. Bu deri tabakasının altında
bulunan kaslar aracılığıyla bünyelerine su toplar ve daha sonra bu suyu
kuvvetlice geri püskürterek yüzer.
Mürekkepbalığının
av sırasındaki en büyük yardımcısı ağzındaki uzantılardır. Bu
iki uzantı sicime benzer ve normal zamanda ağız içinde hareketsiz
dururlar. Mürekkepbalığı avı ile karşılaştığında bunları büyük
bir hızla kement gibi fırlatır. Daha sonra aynı hızla avını
ağzının içine alır. Bundan sonra iş hayvanın kollarına kalır.
Mürekkepbalığının 8 adet kolu, tüm ihtiyaçlarını karşılayacak
şekilde tasarlanmıştır. Avladığı bir yengeci güçlü kolları sayesinde
rahatlıkla parçalayabilir. Kollarını o kadar büyük bir beceri
ile kullanır ki yengecin sert kabuğunu kırarak, içindeki beyaz
etini rahatlıkla sıyırıp yiyebilir. |
Bilimsel adı Loligo Vulgaris olan mürekkepbalıkları, türlerinin
en küçüğüdür. Tepkili yüzme sistemleri, suyun içinde saatte
30 kilometreyi aşkın bir hızla hareket etmelerine imkan tanır.
|
|
Mürekkepbalığının su püskürtmeye dayanan bu sistemi oldukça komplekstir.
Hayvanın başının iki yanında cebe benzeyen birer açıklık bulunur. Bu açıklıktan
aldığı suyu vücudunun içinde bulunan silindir şekilli bir boşluğa çeker.
Daha sonra içerideki bu suyu, başının hemen altında bulunan ince bir borudan
yüksek bir basınç ile püskürtür. Hayvan bu sayede meydana gelen tepki
ile ters yöne doğru hızla hareket eder.
Bu yüzme tekniği hem hız hem de dayanıklılık açısından oldukça uygundur.
Bilimsel adı "Todarodes paciticus" olan Japon mürekkepbalıkları
2000 km.'lik göçleri sırasında saatte ortalama 2 km. hızla hareket eder.
Kısa mesafeler için hızlarını saatte 11 km.'ye kadar çıkartabilir. Bazı
cinslerin ise hızlarının saatte 30 km.'yi geçtiği bilinmektedir.
Mürekkepbalıkları hızlı ve seri kasılmalar sayesinde, kendilerini avlamak
isteyen düşmanlarından ani bir hızlanma ile kaçabilir. Eğer kaçış hızı
yeterli gelmezse vücutlarında sentezledikleri koyu renkli boyayı bir bulut
şeklinde püskürtür. Bu bulut saldırganda büyük bir şaşkınlığa yol açar.
Bu bir kaç saniyelik şaşkınlık mürekkepbalığı için yeterlidir. Çıkardığı
bulutunun arkasında görünmez olan mürekkepbalığı hızla bölgeden uzaklaşır.
Savunma sistemleri ve tepkili yüzme stilleri, mürekkepbalıklarının avcılık
yapmalarına da imkan verir. Avlarının üzerine hızla saldırabilir ve onları
kovalayabilirler. Karmaşık yapıdaki merkezi sinir sistemleri, tepkili
yüzme için gerekli olan kasılma ve gevşemelerin uyum içinde gerçekleşmesini
denetler. Solunum sistemleri de ideal bir yapıdadır. Bu sistem onlara
suyu püskürtmek için gerekli olan yüksek metabolik hızı kazandırır.
Tepkili sistemle yüzen tek hayvan mürekkepbalığı değildir. Ahtapotlar
da tepkili sisteme sahiptir. Ancak onlar aktif yüzücü değildir; zamanlarının
çoğunu deniz diplerinde, yarıkların ve kayaların içinde veya etrafında
dolaşarak geçirir.
 |
Şekillerde bir mürekkepbalığının su püskürtme
devri ve kesitleri gösterilmiştir. Devir aşırı şişme ile başlar.
(1).
Vücudun dış çapı, normal durumla karşılaştırıldığında yaklaşık
% 10 artar, iç boşluğun hacmi ise yaklaşık %22 genişler. Su,
başın iki tarafında yer alan açıklıklardan boşluğa girer.
Huni şeklindeki boru ağızdan geçer. Genişleme en üst seviyesine
ulaştıktan sonra vücut çapı normal çapının %75'i kadar azalır
(2).
Boşluktaki basınç aniden artar, püskürtme borusunun başlangıç
kısmını deri duvarına iter ve su girişlerini kapatır. Hemen
hemen bütün su (normal vücut hacminin %60'ına eşit) güçla
bir püskürtme ile borudan çıkartılır. Vücut daha sonra suyu
içeri alarak normal haline döner (3).
Daha fazla kasılma hayvanın iç organlarına zarar verebilir.
Püskürtme devri bir saniye kadar sürer ve emme aralıklarıyla
birlikte 6-10 defa üst üste tekrarlanabilir. Mürekkepbalığı
yavaş yavaş yüzerken, vücudu normal çapının %90'ına kadar
kasılır.
|
|
Ahtapotun iç derisi, üst üste duran kas tabakalarından oluşur. Boyuna
kaslar, dairesel kaslar ve radyal kaslar olarak adlandırılan üç farklı
kas dokusu vardır. Bu dokular birbirlerini dengeleyerek ve destekleyerek
ahtapotun farklı hareketlerini mümkün kılar.
Püskürtme süreci başladığında dairesel kaslar boyca kısalır. Ancak hacimlerini
korumak eğiliminde oldukları için bu kez genişlikleri büyür. Bu, vücudun
uzamasına neden olabilecek bir harekettir. Aynı anda boyuna kaslar gerginleşir
ve vücudun uzamasını engeller. Deri duvarının kalınlaşmasına neden olan
tüm bu gelişmeler sırasında radyal kaslar gerili vaziyettedir. Püskürtmenin
sonunda radyal kaslar kasılarak boylarını kısaltır. Bunun sonucunda vücut
duvarı incelir, iç boşluğun çapı artar ve tekrar içerisi su ile dolar.

Mürekkepbalığının son derece kompleks bir gözü vardır. Göz
bebeğini odaklayabilir, merceğini retinaya yakınlaştırıp
uzaklaştırabilir. Göz kenarındaki kapakçıkları kısıp açarak
gelen işik miktarını ayarlayabilir. İnsan ve mürekkepbalığı
gibi tamamen farklı iki türde, böylesine kompleks yapıda
ortak organların bulunması evrim ile açıklanamaz. Nitekim
Darwin de Türlerin Kökeni isimli kitabında bunu dile getirmiştir.
|
|
Mürekkepbalıklarındaki kas sistemi de ahtapottakine benzer. Fakat önemli
bir farklılık vardır: Mürekkepbalığının vücudunda, ahtapotun boyuna kasları
yerine, tunik adı verilen lif tabakası vardır. Tunik, boyuna kaslar gibi
hayvanın vücudunun iç ve dış yüzeylerini kaplayan iki tabaka halindedir.
Tunik tabakalarının arasında dairesel kaslar bulunur. Dairesel kasların
arasında da bunları diklemesine kesen radyal kaslar bulunur.
 |
Ahtapot ve mürekkepbalıklarının tepkili
yüzme sistemleri, aslında jet uçaklarıyla benzer bir prensipte
çalışır. Dikkatle incelendiğinde her iki hayvanın kas sisteminin
kendileri için en uygun bir yapıda tasarlanmış olduğu görülür.
Bu kompleks yapıların tesadüflerle oluşabileceğini öne sürmek
ise elbette imkansızdır.
|
|
|
Mürekkepbalıklarının üreme sistemi de
kusursuz bir tasarıma sahiptir. Bu balıkların yumurtalarında,
deniz dibindeki oyuklara tutunmalarını sağlayan yapışkan
bir yüzeyleri vardır. Yavru, doğacağı güne kadar yumurtalarının
içinde kendisi için hazırlanmış olan besini yer. Yavrunun
kuyruğunun ucunda ise, doğum vakti geldiğinde kullanacağı
sivri bir uç yer alır. Keskiye benzeyen bu ucu kullanarak
yumurtayı deler ve dışarı çıkar. Bu sivri uç, doğumdan sonra
kaybolur. 42 Her detay kusursuzca planlanmıştır ve planlandığı
gibi işler. Tüm bu kusursuz yaratılış, Allah'ın sonsuz ilminin
bir ifadesidir.
|
|
|
|